اللهم وال من والاه و عاد من عاداه (کتاب)
«اللهم والِ من والاه و عادِ من عاداه؛ کلام النبی صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم لا من زیادة الناس» کتابی عربی اثر محمدجعفر مروجی طبسی است. نویسنده در این اثر، به بررسی و اثبات اصالت فراز «اللهم والِ من والاه و عادِ من عاداه» پرداخته و نشان می‌دهد که این عبارت، بخشی از حدیث غدیر و سخن پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم است و بعدها از سوی مردم به روایت افزوده نشده است.
نویسنده
محمدجعفر مروجی طبسی، متولد ۱۳۳۵ش در نجف اشرف، استاد و پژوهشگر حوزهٔ علمیه است. حوزهٔ مطالعات او بیشتر سیره و تاریخ اهل‌بیت علیهم‌السلام، حدیث و پاسخ‌گویی به شبهات اعتقادی دربارهٔ امامت و غدیر را دربرمی‌گیرد.
آثار نویسنده
برخی از آثار محمدجعفر مروجی طبسی عبارت‌اند از:
| معجم أحادیث الإمام المهدی | مصادر حدیث المنزلة و توثیق رواته عند أهل السنة |
| مع الرکب الحسینی من المدینة إلی المدینة | رجال الشیعة فی أسانید السنة |
| پاسخ به دو شبهه پیرامون غدیر | الامام امیرالمؤمنین علی یوم الغدیر فی الغدیر أم فی الیمن |
| نقش جوانان در واقعهٔ کربلا | حبیب بن مظاهر |
| مصادر حدیث المنزلة | مسجد الغدیر در روایات |
| مصادر حدیث فاطمة بضعة منی | امام صادق علیه‌السلام از دیدگاه اهل‌سنت |
محتوای کتاب
کتاب با مقدمه‌ای کوتاه آغاز می‌شود و مطالب آن در چهار فصل سامان یافته است. موضوع اصلی اثر، بررسی عبارت «اللهم والِ من والاه و عادِ من عاداه» در روایت غدیر است.
در بخش نخست، نویسنده به معرفی راویانی می‌پردازد که این فراز را در نقل حدیث غدیر آورده‌اند. در ادامه، آثار و کتاب‌هایی که این عبارت را گزارش کرده‌اند معرفی می‌شود و اصطلاحات و لقب‌های به‌کاررفته دربارهٔ راویان توضیح داده می‌شود.
بخش دوم کتاب به شرح‌حال راویان و محدّثانی اختصاص دارد که این عبارت را از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم نقل کرده‌اند. شمار زیادی از راویان شیعه و اهل‌سنت در این بخش معرفی شده‌اند و اطلاعات رجالی و حدیثی مربوط به آنان ارائه شده است.
در فصل سوم، نمونه‌هایی از احادیث مشتمل بر عبارت «اللهم والِ من والاه و عادِ من عاداه» بررسی می‌شود. نویسنده در این قسمت، روایت‌های گوناگون و گزارش‌های متفاوت مربوط به این فراز را کنار یکدیگر قرار می‌دهد.
فصل چهارم به الفاظ مختلف حدیث اختصاص دارد. در این بخش، صورت‌های گوناگون نقل حدیث غدیر و تفاوت‌های لفظی میان روایت‌ها بررسی می‌شود. کتاب در پایان، نمایهٔ موضوعات و فهرست منابع را نیز دربر دارد.
فهرست مطالب
تقدیم
- فی ردّ کلام ابن عدی
- الکتب الّتی روت هذه الزیادة
- الألقاب المستخدمة حول الرواة
الفصل الأول: الرّاوون قول النبی صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم «اللهم والِ من والاه و عادِ من عاداه»
الفصل الثانی: أعلام الرواة والمحدّثین
- ۱. إبراهیم بن أبی طالب
- ۲. إبراهیم بن الحسنی الهمذانی
- ۳. إبراهیم بن المنذر
- ۴. إبراهیم بن منصور الإصبهانی
- ۵. أبو سلمة بن عبدالرحمن
- ۶. أحمد بن أبی خثیمة
- ۷. أحمد بن جعفر بن حمدان الحنبلی
- ۸. أحمد بن الحسین البیهقی
- ۹. أحمد بن حنبل
- ۱۰. أحمد بن سعد الزهری
- ۱۱. أحمد بن شعیب النسائی
- ۱۲. أحمد بن عبدالله البغدادی
- ۱۳. أحمد بن علی الموصلی
- ۱۴. أحمد بن عمر الوکیعی
- ۱۵. أحمد بن الفضل الباطرقانی
- ۱۶. أحمد بن کامل البغدادی
- ۱۷. أحمد بن محمد التبعی
- ۱۸. أحمد بن محمد الجروانی
- ۱۹. أحمد بن محمود بن أحمد الثقفی
- ۲۰. أحمد بن منصور الرَّمادی
- ۲۱. أحمد بن موسی الأصفهانی
- ۲۲. إدریس بن یزید الأودی
- ۲۳. إسحاق بن منصور
- ۲۴. إسماعیل بن أبان الورّاق
- ۲۵. إسماعیل بن أحمد الجرجانی
- ۲۶. إسماعیل بن عمرو البجلی
- ۲۷. بدر بن عبدالله الشیحی
- ۲۸. بکر بن سوادة
- ۲۹. حبیب بن أبی ثابت
- ۳۰. حبیب بن یسار
- ۳۱. الحسن بن أحمد الحدّاد الأصبهانی
- ۳۲. الحسین بن إسحاق
- ۳۳. الحسین بن عبدالملک الأصبهانی
- ۳۴. الحسین بن محمد الجزری الحرانی
- ۳۵. الحسین بن هارون الضبّی
- ۳۶. الحکم بن عتیبة
- ۳۷. حمّاد بن سلمة
- ۳۸. حمزة بن العباس الحسینی
- ۳۹. حنبل بن عبدالله
- ۴۰. خالد بن یزید العمری
- ۴۱. خلف بن سالم
- ۴۲. داود بن یزید الأودی
- ۴۳. ریاح بن الحارث النخعی
- ۴۴. زاهر بن طاهر
- ۴۵. زید بن الحباب
- ۴۶. زید بن الحسن الکندی البغدادی
- ۴۷. زید بن یثیع
- ۴۸. زینب بنت أحمد المقدسیة
- ۴۹. سعید بن وهب
- ۵۰. سلمة بن کهیل
- ۵۱. سلیمان بن أحمد الطبرانی
- ۵۲. سلیمان بن الأشعث
- ۵۳. سلیمان بن قرم
- ۵۴. سلیمان بن مهران
- ۵۵. جمال‌الدین الأنصاری الدمشقی
- ۵۶. شریک بن عبدالله
- ۵۷. شهر بن حوشب
- ۵۸. صالح بن محمد البغدادی
- ۵۹. ضمرة بن ربیعة
- ۶۰. طلحة بن مصرف
- ۶۱. عبدالله بن شوذب
- ۶۲. عبدالله بن سعید الکندی
- ۶۳. عبدالله بن عدی الجرجانی
- ۶۴. عبدالله بن لهیعة
- ۶۵. عبدالله بن محمد النفیلی الحرّانی
- ۶۶. عبدالله بن نمیر
- ۶۷. عبدالله بن هبیرة
- ۶۸. عبدالرزاق بن همّام
- ۶۹. عبیدالله بن عبدالله الحسکانی
- ۷۰. عبیدالله بن عمر القواریری
- ۷۱. عدی بن ثابت
- ۷۲. عطیة بن سعد العوفی
- ۷۳. عفّان بن مسلم
- ۷۴. علی بن إبراهیم البغدادی الباقلانی
- ۷۵. علی بن الحسن الشافعی
- ۷۶. علی بن زید التیمی البصری
- ۷۷. علی بن الحکیم الأودی
- ۷۸. علی بن عمر البغدادی الدارقطنی
- ۷۹. علی بن عمر بن محمد القزوینی
- ۸۰. علی بن المنذر الأودی
- ۸۱. علی بن مبشّر الواسطی
- ۸۲. علی بن محمد الطنافسی
- ۸۳. عمرو بن عبدالله الهمدانی الکوفی
- ۸۴. فضیل بن مرزوق
- ۸۵. فطر بن خلیفة
- ۸۶. قبیصة بن ذویب
- ۸۷. قیس بن الربیع
- ۸۸. مالک بن إسماعیل
- ۸۹. محمد بن أبی السرّی
- ۹۰. محمد بن أبی نصر اللفتوانی
- ۹۱. محمد بن الحاکم النیسابوری
- ۹۲. محمد بن زنجویه
- ۹۳. محمد بن عثمان بن أبی شیبة
- ۹۴. محمد بن علی بن دحیم الشیبانی
- ۹۵. محمد بن علی بن زید المکّی الصائغ
- ۹۶. محمد بن عمر بن بکر البغدادی
- ۹۷. محمد بن عمر بن محمد الجعابی
- ۹۸. محمد بن الفضل المصری
- ۹۹. محمد بن فضیل
- ۱۰۰. محمد بن المثنّی
- ۱۰۱. محمد بن المظفّر البغدادی
- ۱۰۲. محمد بن محمود الهمذانی
- ۱۰۳. محمد بن المنکدر
- ۱۰۴. محمد بن یزید القزوینی
- ۱۰۵. مسعر بن کدام
- ۱۰۶. مسلم بن کیسان الملاّئی
- ۱۰۷. مطر الورّاق
- ۱۰۸. معمر بن راشد
- ۱۰۹. مهاجر بن مسمار القرشی الزهری
- ۱۱۰. الوضّاح بن عبدالله الیشکری
- ۱۱۱. هدبة بن خالد البصری
- ۱۱۲. هنّاد بن السرّی
- ۱۱۳. یحیی بن أبی عمرو عبدالوهاب العبدی
- ۱۱۴. یحیی بن حماد
- ۱۱۵. یحیی بن سلیمان الجعفی
- ۱۱۶. یحیی بن عبدالحّمید الحمّانی
- ۱۱۷. یحیی بن محمد بن عبدالله العنبری
- ۱۱۸. یزید بن أبی زیاد
- ۱۱۹. یعقوب بن إسحاق النیسابوری
الفصل الثالث: نماذج من أحادیث «اللهم والِ من والاه و عادِ من عاداه»
- عاقبة أمر من لم یشهد
الفصل الرابع: ألفاظ الحدیث
- فهرس الموضوعات
- فهرس المصادر
کتاب‌های مرتبط
منابع
- اللهم والِ من والاه و عادِ من عاداه، محمدجعفر مروجی طبسی، قم: مرکز فقهی ائمه اطهار علیهم‌السلام، ۱۳۹۱ش.
- الغدیر فی الکتاب والسنة والأدب، عبدالحسین امینی.
- مصادر حدیث الغدیر، محمدجعفر مروجی طبسی.