اسعد بن زراره انصاری
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | ابوامامه اسعد بن زراره خزرجی انصاری |
| سرشناسی | صحابی پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله • از نخستین مسلمانان مدینه • از نقبای انصار |
| وفات | حدود سال ۱ق |
| محل دفن | قبرستان بقیع (مدینه) |
| اطلاعات علمی | |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | تبلیغ اسلام در مدینه |
| علت شهرت | نقل حدیث غدیر |
اَسْعَد بن زُراره انصاری (درگذشت: سال اول هجرت) یکی از صحابیان برجسته پیامبر صلی الله علیه و آله دانسته شده که حدیث غدیر را نقل کرده است. ابنعقده در کتاب الولایه، ابنجزری در اسنی المطالب، سید بن طاووس در الیقین و محمدباقر مجلسی در بحار الانوارحدیث غدیر را از اسعد بن زراره روایت کردهاند.
اسعد بن زاره از نخستین مسلمانان مدینه و از شش نفری دانسته شده که پیش از هجرت با پیامبر صلی الله علیه و آله با او دیدار کرد و اسلام را پذیرفتند. او از دوازده نقیب انصار در بیعت عقبه بود و در گسترش اسلام در مدینه و شکستن بتهای بنینجار نقش داشت.
جایگاه: راوی حدیث غدیر
اسعد بن زراره انصاری یکی از صحابیان برجسته پیامبر صلی الله علیه و آله دانسته شده که حدیث غدیر را نقل کرده است.[۱] ابنعقده در کتاب الولایه،[۲] ابنجزری در اسنی المطالب،[۳] سید بن طاووس در الیقین[۴] و محمدباقر مجلسی در بحار الانوار[۵]حدیث غدیر را از اسعد بن زراره روایت کردهاند.
متن این روایت در کتاب ابن عقده چنین آمده است: «اِبْنُ عُقْدَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ اَلْمُفَضَّلِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ الأَشعَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا مُثَنَّى بْنُ اَلْقَاسِمِ اَلْحَضْرَمِيُّ، عَنْ هِلاَلِ أَبِي أَيُّوبَ بْنِ مِقْلَاصٍ الصَّيْرَفِيِّ، عَنْ أَبِي كَثِيرٍ اَلْأَنْصَارِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللّٰهِ بْنِ أَسْعَدَ بْنِ زُرَارَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللّٰهِ صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ: مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيُّ مَوْلَاهُ، اُوحِيَ إِلَيَّ فِي عَلِيٍّ أَنَّهُ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ، وَ سَيِّدُ اَلْمُسْلِمِينَ، وَ قَائِدُ اَلْغُرِّ اَلْمُحَجَّلِينَ؛ عبدالله بن أسعد بن زراره از پدرش نقل کرده است که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: هر که من مولای او هستم، علی مولای اوست. همچنین پیامبر فرمود: به من وحی شده است که علی، امیرمؤمنان، سرور مسلمانان و پیشوای سفیدرویان (شیعیان) است».[۶]
بهنوشته سید عبدالعزیز طباطبایی یزدی در حاشیه الغدیر، در مورد مرگ اسعد بن زراره قبل از جنگ بدر مناقشهای بهدلیل نقل حدیث غدیر نشده است؛ زیرا اسعد این قسمت از حدیث «هرکس من مولای اویم، پس علی مولای اوست» را نقل کرده است، نه کل حدیث غدیر خم را. این نشانه آن است که پیامبر صلی الله علیه و آله این جمله را بارها پس از ورود به مدینه و شاید قبل از آن نیز گفته بوده و همان عبارت را در خطبه مفصل روز غدیر خم نیز تکرار کرده است.[۷]
شخصیت و زندگی
ابوامامه اسعد بن زرارة انصاری خزرجی، مشهور به اسعد الخیر و از طایفه بنینجار، از نخستین مسلمانان مدینه و از شش نفری دانسته شده که پیش از هجرت با پیامبر صلی الله علیه و آله با او دیدار کرد و اسلام را پذیرفتند.[۸] بهنقل از ابن سعد کاتب واقدی، او از دوازده نقیب انصار در بیعت عقبه بود و در گسترش اسلام در مدینه و شکستن بتهای بنینجار نقش داشت.[۹]
بهنوشته ابنسعد، اسعد پیش از هجرت پیامبر صلی الله علیه و آله، در مدینه نماز جماعت و جمعه را برگزار میکرد.[۱۰] در منابع از علاقه شدید اسعد به پیامبر صلی الله علیه و آله یاد شده است.[۱۱] متقابلاً نقل شده که پیامبر صلی الله علیه و آله هم به اسعد علاقه فراوانی داشت، آنچنان که بهمحض ورود به مدینه از احوال او پرسید[۱۲] و در بیماری اسعد، از او عیادت و برای درمانش اقدام کرد.[۱۳]
نقل شده که اسعد بن زراره هفت ماه پس از هجرت و پیش از جنگ بدر، بر اثر بیماری درگذشت و پیامبر صلی الله علیه و آله بر پیکر او نماز گزارد و وی را در بقیع دفن کرد.[۱۴] براساس گزارش انصار، اسعد نخستین فرد دفنشده در بقیع بود، هرچند مهاجران عثمان بن مظعون را نخستین مدفون آنجا دانستهاند.[۱۵]
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ چکیده عبقات الانوار، ص۱۳۸.
- ↑ کتاب الولایة، ص۱۹۴.
- ↑ اسنی المطالب، ص۴۸.
- ↑ الیقین، ص۱۶۹.
- ↑ بحار الانوار، ج۳۷، ص۲۳۳.
- ↑ کتاب الولایة، ص۱۹۴.
- ↑ الغدیر، ج۱، ص۴۷.
- ↑ الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۵۶–۴۵۷.
- ↑ الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۵۷.
- ↑ الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۵۷.
- ↑ اعلام الوری، ج۱، ص۱۳۸.
- ↑ مسند احمد بن حنبل، بیروت، ج۵، ص۲۶.
- ↑ الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۵۸–۴۵۹.
- ↑ الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۵۹؛ الاستیعاب، ج۱، ص۱۷۵.
- ↑ الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۵۹؛ الاستیعاب، ج۱، ص۱۷۵.
منابع
- الإستیعاب فی معرفة الأصحاب؛ یوسف بن عبدالله بن محمد بن عبدالبر قرطبی اندلسی، تحقیق: علی محمد معوض و عادل احمد عبدالموجود، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۲۲ق.
- أسنی المطالب فی مناقب سیدنا علی بن أبی طالب کرم الله وجهه؛ محمد بن محمد بن محمد جزری شافعی، تحقیق: محمدهادی امینی، اصفهان: مکتبة الإمام أمیرالمؤمنین علی علیه السلام العامة، بیتا.
- إعلام الوری بأعلام الهدی؛ فضل بن حسن طبرسی، قم: مؤسسة آل البیت علیهم السلام لإحیاء التراث، ۱۴۱۷ق.
- بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار؛ محمدباقر بن محمدتقی مجلسی، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.
- چکیده عبقات الانوار حدیث غدیر؛ میرحامد حسین کنتوری هندی، بهکوشش: محمدرضا شریفی و مرتضی نادری و سید علی میلانی، قم: عطر عترت، ۱۳۹۶ش.
- الطبقات الکبری؛ محمد بن سعد کاتب واقدی، تحقیق: محمد عبدالقادر عطا، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۰ق.
- الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب؛ عبدالحسین امینی، قم: مرکز الغدیر للدراسات الإسلامیة، ۱۴۱۶ق.
- کتاب الولایة؛ احمد بن محمد کوفی (ابنعقده)، تحقیق: عبدالرزاق محمدحسین حرزالدین، قم: دلیل ما، ۱۴۲۴ق.
- مسند أحمد؛ أحمد بن محمد بن حنبل شیبانی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۱۵ق.
- الیقین باختصاص مولانا علی علیهالسلام بامرة المؤمنین؛ سید علی بن موسی بن طاووس، تحقیق: محمدباقر انصاری، قم: مؤسسه دار الکتاب الجزائری، ۱۴۱۳ق.