کلام هادی: شرح زیارت غدیریه (کتاب)
کلام هادی: شرح زیارت غدیریه، اثر عبدالله رجبی، شرحی فارسی در دو جلد بر زیارت غدیریه است. این زیارت از امام هادی علیه‌السلام نقل شده و به زیارت امیرالمؤمنین علیه‌السلام در روز غدیر اختصاص دارد. رجبی از بررسی سند زیارت و مأخذ نقل آن آغاز می‌کند و سپس واژه‌ها و فرازهای زیارت را در پیوند با مباحث ولایت، وصایت، بیعت و سیرهٔ امیرالمؤمنین علیه‌السلام توضیح می‌دهد.
معرفی کتاب
شرح بر پایهٔ عبارت‌های زیارت‌نامه تنظیم شده است. نویسنده فرازی از متن عربی را می‌آورد، واژه‌های آن را توضیح می‌دهد و برای تبیین مضمون فراز به آیات، روایات و گزارش‌های تاریخی مراجعه می‌کند. در مباحثی مانند لقب امیرالمؤمنین، وصایت، وراثت علم پیامبر و بیعت غدیر، نقل‌هایی از منابع اهل‌سنت نیز مطرح شده است.
نویسنده
عبدالله رجبی نویسنده و شارح این اثر است. بخشی از آثار او به توضیح مضامین دعاها و زیارت‌نامه‌های شیعه اختصاص دارد.
آثار نویسنده
| حقیقت غلو | نگاه ولایی به دعای ماه رجب |
| یهود در زیارت عاشورا | منشأ گسترش فحشاء |
محتوای کتاب
جلد اول
جلد نخست با بررسی سند زیارت غدیریه آغاز می‌شود. رجبی در این قسمت، دربارهٔ مؤلف «المزار»، اعتبار این کتاب نزد عالمان امامیه و نمونه‌هایی از نقل ابن طاووس از آن بحث می‌کند. تعریف زیارت، معنای غدیر، جغرافیای غدیر خم و گزارش واقعه غدیر نیز در مباحث مقدماتی آمده‌اند.
شرح از سلام بر پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم و بررسی معنای «سلام» آغاز می‌شود. سپس نویسنده لقب «امیرالمؤمنین» و تعبیرهایی مانند «سید الوصیین»، «وارث علم پیامبران» و «ولیّ رب‌العالمین» را بررسی می‌کند. در ادامه، واژه‌هایی مانند «مولا»، «امین»، «سفیر» و «حجت» و تعبیرهای «دین قویم»، «صراط مستقیم» و «نبأ عظیم» توضیح داده می‌شوند. مباحث پایانی جلد نخست به ایمان، تصدیق حق و جهاد امیرالمؤمنین علیه‌السلام و گزارش‌هایی از بدر، احد، خندق، خیبر و حنین اختصاص دارد.
جلد دوم
جلد دوم با شرح فرازهای عبادت، اخلاص و صبر آغاز می‌شود. نویسنده سپس القابی مانند «سید المسلمین»، «یعسوب المؤمنین» و «امام المتقین» را توضیح می‌دهد و به اخوت امیرالمؤمنین علیه‌السلام با پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم، حدیث منزلت، وصایت و وراثت علم پیامبر می‌پردازد.
در ادامه، فرازهای مربوط به ابلاغ ولایت، وجوب اطاعت، بیعت غدیر و وفای به عهد بررسی می‌شوند. رجبی در توضیح بیعت، معنای لغوی و اصطلاحی آن و گزارش‌هایی دربارهٔ بیعت با امیرالمؤمنین علیه‌السلام را مطرح می‌کند. بخش‌های پایانی نیز به تقوا، فروبردن خشم، عفو و گذشت و نمونه‌هایی از سیرهٔ عملی آن حضرت می‌پردازند.
اهمیت و جایگاه کتاب
این اثر از شرح‌های مستقل فارسی زیارت غدیریه است. بررسی سند در آغاز، و توضیح واژه‌ها ذیل فرازهای زیارت، دو مسیر برای مطالعه فراهم می‌کند. خواننده می‌تواند هم مأخذ نقل زیارت را دنبال کند و هم ببیند شارح چگونه از معنای واژه‌ها به بحث‌های اعتقادی، تاریخی و اخلاقی می‌رسد.
مخاطبان و کاربرد کتاب
کتاب برای خوانندگانی قابل استفاده است که می‌خواهند زیارت غدیریه را فرازبه‌فراز مطالعه کنند. مباحث سندی و واژه‌شناختی آن برای جلسات شرح زیارت و پژوهش دربارهٔ مضامین ولایت و امامت نیز کاربرد دارد.
فهرست مطالب
جلد اول
- مشخصات کتاب، اشاره، تقدیم، فهرست و پیشگفتار
- آغاز زیارت غدیریه و بررسی سند آن
- مؤلف «المزار»، اعتبار کتاب و نقل‌های ابن طاووس
- تعریف زیارت و بررسی واژهٔ آن
- واژهٔ غدیر، جغرافیای غدیر خم و ماجرای غدیر
- سلام بر پیامبر و معنا و مفهوم سلام
- لقب امیرالمؤمنین و تفاوت اسلام و ایمان
- سیادت اوصیا، معنای وصایت و راه تعیین امام
- وراثت علم پیامبران
- ولایت، معنای مولا و حدیث غدیر
- امانت، سفارت و حجت بالغه
- دین قویم، صراط مستقیم و نبأ عظیم
- ایمان، تصدیق حق و جهاد امیرالمؤمنین علیه‌السلام
- منابع
جلد دوم
- مشخصات کتاب، اشاره، تقدیم، فهرست و پیشگفتار
- عبادت، اخلاص و صبر
- سیادت مسلمانان، یعسوب مؤمنان و امامت پرهیزکاران
- اخوت با پیامبر، عقد اخوت و حدیث منزلت
- وصایت، وراثت علم و پاسداری از دین
- خلافت و پیشگامی در ایمان
- ابلاغ ولایت و وجوب اطاعت
- مفهوم بیعت و گزارش‌های بیعت در غدیر
- اولویت بر مؤمنان، اقرار به ولایت و وفای به عهد
- تقوا، فروبردن خشم، عفو و گذشت
- فرازهای پایانیِ شرح‌شده در این جلد
- منابع
کتاب‌های مرتبط
- در پیشگاه امام پارسایان
- سراج المنیر، شرح زیارت غدیر
- زیارت غدیریه، اثر محمدحسن شفیعی شاهرودی
- امیر بهشت
- نگاهی بر زیارت غدیریه
منابع
- کلام هادی: شرح زیارت غدیریه، عبدالله رجبی، آیینه هستی، چاپ اول، ۱۴۰۳ش.