پیمان غدیر بیعت با مهدی علیه السلام (کتاب)
پیمان غدیر، بیعت با مهدی علیه‌السلام، نوشتهٔ سید محمد بنی‌هاشمی، کتابی فارسی دربارهٔ پیوند غدیر با امامت امام مهدی علیه‌السلام و مسئولیت‌های شیعیان در برابر عهد امامت است. نویسنده در چهار فصل، پیام غدیر در قرآن و سنت، اهمیت التزام به این پیمان، چگونگی وفای به آن و شرایط خدمتگزاری به امام عصر علیه‌السلام را بررسی می‌کند. محور اثر، تبیین آثار اعتقادی و عملیِ بیعت غدیر در زندگی منتظران است.[۱]
معرفی کتاب
نویسنده بحث را با پرسش از مسئولیت شیعیان در برابر غدیر آغاز می‌کند: بزرگداشت این واقعه چه تعهدی برای آنان ایجاد می‌کند و مخاطبان امروزِ پیام غدیر چگونه باید به پیمان امامت وفادار بمانند؟ پاسخ کتاب بر این مبنا شکل می‌گیرد که پیام غدیر، همهٔ نسل‌های پس از واقعه را نیز در بر می‌گیرد و التزام به آن، در هر زمان، با شناخت و پذیرش ولایت امام همان عصر ارتباط دارد.[۲]
در این چارچوب، بیعت با امام مهدی علیه‌السلام امتداد پیمان غدیر معرفی می‌شود. نویسنده می‌کوشد رابطهٔ میان پذیرش ولایت، اطاعت، توبه، تجدید عهد و خدمتگزاری را توضیح دهد و نشان دهد که وفای به عهد امامت، افزون بر اعتقاد، در رفتار و عمل انسان نیز نمود می‌یابد.[۳]
در پیشگفتار، نویسنده توضیح می‌دهد که صورت کوتاه‌تری از این نوشته پیش‌تر منتشر شده و متن حاضر، با تجدید چاپ و ویرایش، به شکلی مستقل عرضه شده است. این نکته در تطبیق نسخه‌های متفاوت کتاب اهمیت دارد.[۴]
نویسنده
سید محمد بنی‌هاشمی، متولد ۱۳۳۹، نویسندهٔ آثاری در زمینهٔ معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام، امام‌شناسی، مهدویت، دعا و اخلاق دینی است. در کتابخانهٔ مرکز پژوهش‌های تخصصی امام مهدی، آثاری چون «آب گوارا»، «آفتاب در غربت»، «معرفت امام عصر»، «مناجات منتظران» و مجموعهٔ «سلسله درس‌های مهدویت» به نام او معرفی شده‌اند.[۵][۶]
آثار نویسنده
در جدول زیر، عنوان‌های تأییدشدهٔ آثار نویسنده آمده است. پیوندها به محل مطالعه، دریافت نسخه یا معرفی کتاب متصل‌اند.[۷][۸]
محتوای کتاب
ساختار کتاب از مبانی قرآنی و رواییِ پیمان غدیر آغاز می‌شود و به الزامات اخلاقی و عملی آن می‌رسد. چهار فصل اثر، به‌ترتیب، اصل پیام، ضرورت پذیرش آن، وفای به پیمان و چگونگی خدمت مقبول به امام عصر علیه‌السلام را توضیح می‌دهند.[۹]
فصل اول: پیام غدیر در کتاب و سنت
فصل نخست با موضوع عهد الهی در قرآن آغاز می‌شود. نویسنده پس از اشاره به سابقهٔ وفا نکردن به عهد خداوند، جزئیات عهد امامت و ضرورت وفاداری به آن در همهٔ زمان‌ها را مطرح می‌کند. در ادامه، غدیر به‌عنوان اعلان مهم این عهد بررسی می‌شود.[۱۰]
بخش بعدی فصل به خطبهٔ غدیر اختصاص دارد. نویسنده با توجه به فرازهایی از خطبه، اعلام ولایت امامان علیهم‌السلام تا قیامت، بیعت خواستن پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله از مردم و مسئولیت مخاطبان پیام غدیر را توضیح می‌دهد. در این فصل، متن پیمان و بیعت، مبنایی برای شناخت محتوای تعهد غدیریان قرار می‌گیرد.[۱۱]
فصل دوم: اهمیت التزام به پیمان غدیر
فصل دوم به نسبت میان پذیرش ولایت و بندگی می‌پردازد. معانی و شئون «مولی» و «عبد»، عبودیت و سروری و مراتب عبودیت در برابر مولی، زمینهٔ توضیح مسئولیت انسان در برابر پیمان غدیر را فراهم می‌کنند.[۱۲]
نویسنده سپس نتیجهٔ سرپیچی از فرمان خداوند در غدیر و عملکرد مسلمانان در برابر این پیمان را بررسی می‌کند. بحث با موضوع لبیک گفتن به دعوت پیامبر در عید غدیر و دعا برای تعجیل فرج ادامه می‌یابد. بدین‌ترتیب، فصل دوم میان پذیرش اعتقادی غدیر و تجدید عهد عملی در این روز ارتباط برقرار می‌کند.[۱۳]
فصل سوم: وفا به پیمان بندگی
فصل سوم با دعای روز غدیر و تقاضاهای امام صادق علیه‌السلام آغاز می‌شود. نویسنده از این دعا برای توضیح مفهوم خدمت به امام عصر علیه‌السلام بهره می‌گیرد و تفاوت «نصرت» و «خدمت»، مباشرت در خدمتگزاری، فروتنی و مراتب خدمت را بررسی می‌کند.[۱۴]
در ادامه، نمونه‌هایی از اظهار بندگی نسبت به امام عصر علیه‌السلام در سخنان سید بن طاووس و صدرالاسلام همدانی مطرح می‌شود. بخش دیگری از فصل به معاهده با امام غایب، آثار گناه بر این پیمان، محاسبهٔ نفس، طلب مغفرت، توبه هنگام عرض اعمال و خشوع در برابر امام اختصاص دارد. پیوند میان توبه و تجدید عهد با امامان علیهم‌السلام از موضوع‌های اصلی این فصل است.[۱۵]
فصل چهارم: چگونگی خدمت مقبول به مولی
فصل چهارم، مصادیق و شرایط خدمتگزاری را مطرح می‌کند. نویسنده از گسترهٔ خدمت به امام عصر علیه‌السلام، صداقت، امانت‌داری و تعهد ناشی از انتساب به اهل‌بیت علیهم‌السلام سخن می‌گوید. دعوت به امام زمان علیه‌السلام و رسیدگی علمی به کسانی که در دوران غیبت نیازمند هدایت دینی‌اند، در همین چارچوب بررسی می‌شود.[۱۶]
بخش پایانی فصل به اخلاص، جدیت، خشیت از خداوند، حسن فعلی و فاعلی و مراقبت از عمل تا پایان زندگی اختصاص دارد. نویسنده میان انجام دادن خدمت و پذیرفته شدن آن تمایز می‌گذارد و بر شرایط خدمت صحیح و استمرار آن تأکید می‌کند. کتاب با یادکرد شب عاشورا، مصائب کودک شیرخوار امام حسین علیه‌السلام و زیارت آن حضرت پایان می‌یابد.[۱۷]
فهرست مطالب
- پیشگفتار
فصل اول: پیام غدیر در کتاب و سنت
- عهد الهی در قرآن
- سابقهٔ عدم وفا به عهد خداوند
- جزئیات عهد الهی در مورد امامت
- ضرورت وفا به عهد امامت در همهٔ زمان‌ها
- آخرین و مهم‌ترین اعلان عهد امامت
- لزوم آشنایی با پیام غدیر و عمل به آن
- حجیت پیام غدیر برای همهٔ انسان‌ها تا روز قیامت
- محتوای اصلی پیام: اعلام ولایت همهٔ ائمه علیهم‌السلام تا قیامت
- بیعت خواستن پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله از مردم در روز غدیر
- لزوم پیمان بستن همهٔ مخاطبان غدیر بر محتوای آن
- تجلی محتوای دقیق پیام غدیر در متن پیمان
فصل دوم: اهمیت التزام به پیمان غدیر
- معانی و شئون مولی و عبد
- عبودیت و سروری
- مراتب عبودیت در برابر مولی
- نتیجهٔ سرپیچی از فرمان خداوند در غدیر
- عملکرد مسلمانان در برابر پیمان غدیر
- لبیک گفتن به دعوت پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله در عید غدیر
- دعا بر تعجیل فرج در روز غدیر
فصل سوم: وفا به پیمان بندگی
- دعای روز غدیر، سرلوحهٔ اعمال شیعیان
- چهار تقاضای امام صادق علیه‌السلام در دعای عید غدیر
- آرزوی خدمت به حضرت ولی‌عصر علیه‌السلام از زبان امام صادق علیه‌السلام
- سبب لزوم خدمت به امام عصر علیه‌السلام
- تفاوت بین نصرت و خدمت
- مباشرت در خدمت به امام زمان علیه‌السلام
- اظهار فروتنی در خدمت به حضرت مهدی علیه‌السلام
- مراتب خدمتگزاری به مولی
- اظهار عبودیت سید بن طاووس در پیشگاه امام عصر علیه‌السلام
- عبدالمهدی شدن فرزند سید بن طاووس
- آقایی مولی در حق بندهٔ خود
- اظهار بندگی نسبت به امام عصر علیه‌السلام در کلام صدرالاسلام همدانی
- ضرورت معاهدهٔ بنده با مولای غایب خود
- نقض پیمان بندگی با ارتکاب گناه
- چگونگی محاسبه و تطهیر نفس از گناهان
- مناقشهٔ خداوند نسبت به گناهان
- عدم مناقشه در مورد گناهان به سبب تجدید عهد با ائمه علیهم‌السلام
- طلب مغفرت از مولی برای پاکی از گناهان
- توبه از گناه در هنگام عرض اعمال
- خشوع بنده در برابر مولی
- اولویت مولی نسبت به بنده در همهٔ امور
فصل چهارم: چگونگی خدمت مقبول به مولی
- مصادیق خدمتگزاری به امام غایب علیه‌السلام
- گسترهٔ خدمت به حضرت ولی‌عصر علیه‌السلام
- اهمیت صداقت و ادای امانت در خدمت به امام عصر علیه‌السلام
- تعهدآور بودن انتساب به ائمه علیهم‌السلام
- شکر نعمت انتساب به ائمه علیهم‌السلام
- راه‌های مختلف دعوت به امام زمان علیه‌السلام
- فضیلت رسیدگی علمی به ایتام آل محمد علیهم‌السلام
- ارزش دستگیری علمی از ایتام امام عصر علیه‌السلام در زمان غیبت
- همدل شدن شیعیان بر وفای به عهد امامت
- محفوظ ماندن خدمت خالصانه و صحیح
- تلاش برای تداوم توفیق در خدمتگزاری
- جدیت و اخلاص، دو عامل اساسی برای تداوم خدمتگزاری
- تعریف اخلاص و اهمیت آن
- ضرورت حسن فعلی و فاعلی برای اصابهٔ عمل
- شرط سوم اصابهٔ عمل: خشیت از خداوند
- مراقبت از عمل تا هنگام مرگ
- سه شرط لازم برای خدمتگزاری صحیح
- یادی از شب عاشورای امام حسین علیه‌السلام
- ذکری از مصائب کودک شیرخوار اباعبدالله علیه‌السلام
- زیارت عبدالله بن الحسین علیه‌السلام
فهرست منابع
مخاطبان و کاربرد کتاب
با توجه به موضوع و ساختار اثر، این کتاب برای علاقه‌مندان به ارتباط غدیر و مهدویت و کسانی که دربارهٔ مسئولیت‌های منتظران مطالعه می‌کنند، قابل استفاده است. فصل نخست، مبانی قرآنی و روایی بحث را فراهم می‌کند و فصل‌های بعدی، پیامدهای اخلاقی و عملی آن را توضیح می‌دهند.[۱۸]
موضوع‌هایی مانند تجدید عهد، توبه، امانت‌داری، اخلاص و خدمتگزاری، امکان استفاده از کتاب را در نشست‌های معرفتی، حلقه‌های مطالعاتی و برنامه‌های آموزشی عید غدیر فراهم می‌کنند. ترتیب مطالب نیز به خواننده کمک می‌کند تا از شناخت پیمان امامت به بررسی وظایف فردی و اجتماعی مرتبط با آن برسد.
جایگاه کتاب در مطالعات غدیر
«پیمان غدیر، بیعت با مهدی» از آثار مربوط به ارتباط غدیر و مهدویت است. مسئلهٔ محوری آن، استمرار تعهد غدیر در دوران غیبت و چگونگی وفاداری به امام عصر علیه‌السلام است. نویسنده با کنار هم قرار دادن خطبهٔ غدیر، دعاها و روایت‌های مرتبط، این تعهد را از منظر اعتقادی، اخلاقی و عملی بررسی می‌کند.[۱۹]
ویژگی کتاب، توجه تفصیلی به مفهوم خدمتگزاری و شرایط پذیرش آن است. در این اثر، خدمت به امام عصر علیه‌السلام با صداقت، امانت‌داری، اخلاص، مراقبت از عمل و وفای به عهد امامت ارتباط می‌یابد.[۲۰]
کتاب‌های مرتبط
- غدیر روز بیعت با امام زمان علیه‌السلام
- غدیر در عصر ظهور
- تجلی مهدویت در غدیر
- معرفت امام عصر، نوشتهٔ سید محمد بنی‌هاشمی.
- سلوک منتظران، نوشتهٔ سید محمد بنی‌هاشمی.
پانویس
- ↑ پیمان غدیر، بیعت با مهدی.
- ↑ پیمان غدیر، بیعت با مهدی.
- ↑ پیمان غدیر، بیعت با مهدی.
- ↑ پیمان غدیر، بیعت با مهدی.
- ↑ پیمان غدیر، بیعت با مهدی.
- ↑ آثار سید محمد بنی‌هاشمی در کتابخانهٔ مهدوی.
- ↑ آثار سید محمد بنی‌هاشمی در کتابخانهٔ مهدوی.
- ↑ کتاب‌های سیدمحمد بنی‌هاشمی در طاقچه.
- ↑ پیمان غدیر، بیعت با مهدی.
- ↑ پیمان غدیر، بیعت با مهدی.
- ↑ پیمان غدیر، بیعت با مهدی.
- ↑ پیمان غدیر، بیعت با مهدی.
- ↑ پیمان غدیر، بیعت با مهدی.
- ↑ پیمان غدیر، بیعت با مهدی.
- ↑ پیمان غدیر، بیعت با مهدی.
- ↑ پیمان غدیر، بیعت با مهدی.
- ↑ پیمان غدیر، بیعت با مهدی.
- ↑ پیمان غدیر، بیعت با مهدی.
- ↑ پیمان غدیر، بیعت با مهدی.
- ↑ پیمان غدیر، بیعت با مهدی.
منابع
- پیمان غدیر، بیعت با مهدی علیه‌السلام، سید محمد بنی‌هاشمی، ۱ جلد، تهران: مرکز فرهنگی انتشاراتی منیر، چاپ چهارم، ۱۳۸۹، ۱۶۰ صفحه؛ شناسنامه، فهرست مطالب، پیشگفتار و فصل‌های چهارگانه. نسخهٔ کامل بررسی‌شده در کتابخانهٔ مرکز پژوهش‌های تخصصی امام مهدی.
- آثار سید محمد بنی‌هاشمی در کتابخانهٔ مهدوی، مرکز پژوهش‌های تخصصی امام مهدی، فهرست برخط آثار پدیدآورنده؛ برای شناسایی و پیوند آثار نویسنده. فهرست آثار.
- کتاب‌های سیدمحمد بنی‌هاشمی، طاقچه، فهرست برخط آثار نویسنده؛ برای شناسایی «مکارم فاطمی»، «صحن و سرای معرفت»، «ولانامه»، «سلوک منتظران» و «گوهر قدسی معرفت». فهرست آثار.