موسوعة شعراء الغدیر (کتاب)
موسوعة شعراء الغدیر، تألیف رسول کاظم عبدالساده و کریم جهاد حسّانی، دانشنامه‌ای عربی در هفت جلد دربارهٔ شاعران و سروده‌های غدیر است. این اثر با عنوان فرعی «المستدرک علی کتاب الغدیر للشیخ الأمینی» برای تکمیل بخش ادبی کتاب الغدیر اثر عبدالحسین امینی تدوین شده است. مؤلفان، شرح‌حال شاعران و نمونه‌هایی از سروده‌های مربوط به واقعه غدیر و ولایت امیرالمؤمنین علیه‌السلام را بر پایهٔ دوره‌های تاریخی گرد آورده‌اند.
معرفی کتاب
این دانشنامه در ادامهٔ کار علامه امینی در گردآوری غدیریه‌ها تدوین شده است. جلد نخست نمونه‌هایی از سروده‌ها و شاعران قرون پیش از سدهٔ سیزدهم هجری را گرد آورده که در بخش ادبی «الغدیر» نیامده‌اند. جلدهای بعدی به شاعران سده‌های سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم هجری اختصاص دارند. در میان کسانی که آثارشان در مجموعه آمده، عالمان، ادیبان و خطیبان دیده می‌شوند.
نویسندگان
رسول کاظم عبدالساده نویسندهٔ آثاری دربارهٔ میراث دینی، تاریخ کوفه و آثار مکتوب مرتبط با آستان علوی است.
کریم جهاد حسّانی در تألیف و تنظیم این دانشنامه با عبدالساده همکاری داشته است.
آثار نویسندگان
از دیگر آثار رسول کاظم عبدالساده می‌توان به کتاب‌های زیر اشاره کرد:
| المدونات الشعریة علی جدران الحضرة العلویة | أدباء أعمار العتبات المقدسة |
| الإمام علی فی سوق الکوفة | مدرسة التفسیر الأثری فی الکوفة وأعلامها |
| سیرة الإمام علی بن الحسین السجاد علیه‌السلام عند الجمهور | المفضّل بن عمر، سیرته العلمیة ومسنده عند الإمامیة |
| نشأة الفرق الإسلامیة فی الکوفة وموقف أهل البیت علیهم‌السلام منها | ما بقی من آثار الإمام علی علیه‌السلام فی العراق |
محتوای کتاب
جلد نخست، مستدرک شاعران قرون پیشین
جلد نخست با اهدائیه و مقدمه‌ها آغاز می‌شود. سپس مطالب در بخش‌هایی بر پایهٔ سده‌های هجری تنظیم شده‌اند. دامنهٔ این جلد از سدهٔ نخست تا سدهٔ دوازدهم امتداد دارد و برای برخی سده‌ها مدخل مستقل آمده است. در کنار نام‌هایی چون ابوطیب متنبی، قاضی نعمان و حزین لاهیجی، نمونه‌هایی از اشعار با گویندهٔ ناشناخته نیز درج شده است.
جلدهای دوم تا پنجم، شاعران سده‌های سیزدهم و چهاردهم
جلد دوم با شاعران سدهٔ سیزدهم آغاز می‌شود و سپس به سدهٔ چهاردهم می‌رسد. مدخل‌های سدهٔ چهاردهم در جلدهای سوم و چهارم و بخشی از جلد پنجم ادامه دارند. از جمله چهره‌های معرفی‌شده در این مجلدات، عبدالباقی عمری، محمدمهدی بحرالعلوم، پولس سلامه، رضا هندی، محسن امین عاملی، محمدحسین کاشف‌الغطاء و هبةالدین شهرستانی‌اند.
جلدهای پنجم تا هفتم، شاعران سدهٔ پانزدهم
بخش شاعران سدهٔ پانزدهم از جلد پنجم آغاز می‌شود و در جلدهای ششم و هفتم ادامه می‌یابد. در این بخش، نام شاعرانی چون احمد وائلی، جوزیف الهاشم، سعید عقل و مصطفی جمال‌الدین دیده می‌شود. فهرست پایان هر جلد برای یافتن مدخل‌ها به کار می‌آید.
اهمیت و جایگاه کتاب
این دانشنامه دامنهٔ شواهد ادبی غدیر را با گردآوری نمونه‌های تکمیلی و معرفی شاعران سده‌های متأخر گسترش می‌دهد. تنظیم مطالب بر پایهٔ سده‌های هجری، بررسی تداوم غدیریه‌سرایی و مقایسهٔ بازتاب غدیر در آثار شاعران دوره‌های مختلف را ممکن می‌کند.
مخاطبان و کاربرد کتاب
کتاب برای پژوهشگران ادبیات عربی، تذکره‌نویسی و مطالعات غدیر قابل استفاده است. خواننده می‌تواند برای یافتن نام شاعران، مراجعه به سروده‌های آنان و پیگیری پیشینهٔ غدیریه‌سرایی در یک دورهٔ مشخص از این مجموعه استفاده کند.
ساختار مجلدات و نمونهٔ مدخل‌ها
المجلد الأول
- الإهداء
- مقدمة مرکز الأمیر لإحیاء التراث الإسلامی
- المقدمة
- مستدرک شعراء القرون الماضیة
- أبو الطیب المتنبی
- القاضی النعمان
- الحسن ابن الهبل
- حزین اللاهیجی
- المصادر
- الفهرس
المجلد الثانی
- المقدمة
- شعراء القرن الثالث عشر الهجری
- عبدالباقی العمری
- محمد کاظم الأزری
- محمد مهدی بحر العلوم
- شعراء القرن الرابع عشر الهجری
- أبو المحاسن الکربلائی
- أحمد أدیب البیشاوری
- الفهرس
المجلد الثالث
- تتمة شعراء القرن الرابع عشر الهجری
- بولس سلامة
- جعفر الحلی
- رضا الهندی
- الفهرس
المجلد الرابع
- تتمة شعراء القرن الرابع عشر الهجری
- عبدالمسیح الأنطاکی
- محسن الأمین العاملی
- محمد حسین کاشف الغطاء
- الفهرس
المجلد الخامس
- تتمة شعراء القرن الرابع عشر الهجری
- محمد السماوی
- محمد طه نجف
- هبة الدین الشهرستانی
- شعراء القرن الخامس عشر الهجری
- المقدمة
- أحمد الوائلی
- جعفر الخلیلی
- الفهرس
المجلد السادس
- تتمة شعراء القرن الخامس عشر الهجری
- جوزیف الهاشم
- جودت القزوینی
- سعید عقل
- الفهرس
المجلد السابع
- تتمة شعراء القرن الخامس عشر الهجری
- کامل سلیمان
- محمد هادی الأمینی
- مصطفی جمال الدین
- معروف عبدالمجید
- الفهرس
کتاب‌های مرتبط
منابع
- موسوعة شعراء الغدیر: المستدرک علی کتاب الغدیر للشیخ الأمینی، رسول کاظم عبدالساده و کریم جهاد حسّانی، نجف اشرف، العتبة العلویة المقدسة، قسم الشؤون الفکریة والثقافیة، چاپ اول، ۱۴۳۱ق / ۲۰۱۰م. رکورد کتاب در درگاه دانش عراق