حماسه غدیر در شعر پولس سلامه (کتاب)
.jpg)
حماسه غدیر در شعر پولس سلامه (شاعر مسیحی)، اثر علی منتظمی و علی زرقانی، پژوهشی فارسی دربارهٔ زندگی ادبی پولس سلامه، شاعر مسیحی لبنانی، و منظومهٔ عربی عید الغدیر است. نویسندگان پس از معرفی شاعر و بررسی جایگاه حماسه‌سرایی در ادبیات عرب، به انگیزه‌های سرایش منظومه، ویژگی‌های ادبی آن و بازتاب واقعه غدیر و کربلا در شعر سلامه می‌پردازند.
معرفی کتاب
کتاب در چهار فصل تنظیم شده است. دو فصل نخست، زندگی و زمینه‌های شکل‌گیری شخصیت شاعر و سنت حماسه‌سرایی عربی را بررسی می‌کنند. دو فصل بعدی به تحلیل منظومهٔ «عید الغدیر» و روایت رویدادهایی اختصاص دارند که شاعر به نظم درآورده است. در فصل پایانی، گزیده‌ای از ابیات در کنار گزارش رخدادهای تاریخی آمده است.
نویسندگان
علی منتظمی پژوهشگر و مترجم در حوزهٔ ادبیات عربی و معارف اسلامی است. او در این کتاب با علی زرقانی همکاری کرده است. ویراستاری اثر را امیر بوذری بر عهده داشته است.
آثار نویسندگان
در جدول زیر دو اثر دیگر از کارنامهٔ علی منتظمی آمده است. «بلال سخنگوی نهضت پیامبر» نوشتهٔ عبدالحمید جوده السحار است و منتظمی آن را به فارسی ترجمه کرده است.
| سیمای یاران امام عصر علیه‌السلام در آینهٔ دعای عهد | بلال سخنگوی نهضت پیامبر |
محتوای کتاب
زندگی و شخصیت پولس سلامه
فصل نخست به زندگی شاعر می‌پردازد. نویسندگان زمینه‌های خانوادگی، مذهبی و اجتماعی او را مرور می‌کنند و از تأثیر این زمینه‌ها بر شخصیت و شعرش سخن می‌گویند.
حماسه و حماسه‌سرایی در ادبیات عرب
فصل دوم با تعریف حماسه و بیان ویژگی‌های آثار حماسی آغاز می‌شود. سپس جایگاه حماسه‌سرایی در ادبیات عرب تا دورهٔ معاصر بررسی می‌شود و نمونه‌هایی از حماسه‌های عربی معاصر معرفی می‌شوند.
تحلیل منظومهٔ عید الغدیر
فصل سوم، «عید الغدیر» را در کنار نمونه‌هایی از حماسه‌های شناخته‌شدهٔ جهان بررسی می‌کند. نویسندگان با مراجعه به گفته‌های سلامه، انگیزه‌های او برای سرودن منظومه، انتخاب تاریخ اسلام و جایگاه امیرالمؤمنین علیه‌السلام به‌عنوان شخصیت محوری اثر را توضیح می‌دهند. معرفی مأخذهای شاعر و بررسی ساختار و ویژگی‌های هنری منظومه نیز در این فصل آمده است.
روایت تاریخی و گزیدهٔ ابیات
فصل چهارم، داستان منظومه را با مرور رخدادهای تاریخ اسلام دنبال می‌کند. در کنار گزارش هر رویداد، ابیات مرتبط از شعر سلامه نقل شده است. نویسندگان برای توضیح زمینهٔ تاریخی این ابیات از گزارش‌های منابع شیعه و اهل‌سنت بهره گرفته‌اند.
اهمیت و جایگاه کتاب
این اثر از پژوهش‌های فارسی دربارهٔ بازتاب غدیر در شعر عربی معاصر است. همراهی تحلیل ادبی منظومه با گزیدهٔ ابیات و گزارش تاریخی، امکان مقایسهٔ روایت شاعرانهٔ سلامه با رخدادهایی را فراهم می‌کند که مبنای سرایش آن بوده‌اند.
مخاطبان و کاربرد کتاب
کتاب برای پژوهشگران ادبیات عربی و علاقه‌مندان به غدیریه‌سرایی و شعر حماسی قابل استفاده است. گزیدهٔ ابیات و توضیح زمینهٔ تاریخی آن‌ها برای مطالعهٔ بازتاب فضائل امیرالمؤمنین علیه‌السلام در شعر معاصر نیز کاربرد دارد.
ساختار کتاب
- فصل اول، زندگی و شخصیت پولس سلامه
- فصل دوم، حماسه و حماسه‌سرایی در ادبیات عرب
- فصل سوم، بررسی ادبی و تطبیقی منظومهٔ عید الغدیر
- فصل چهارم، روایت رخدادهای منظومه همراه با گزیدهٔ ابیات
کتاب‌های مرتبط
منابع
- حماسه غدیر در شعر پولس سلامه (شاعر مسیحی)، علی منتظمی و علی زرقانی، ویراستار امیر بوذری، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، چاپ اول، ۱۳۹۲ش.