ابوفضاله انصاری
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | ثابت بن عبید بنانی انصاری |
| سرشناسی | صحابی پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله • از یاران امیرالمؤمنین علیه السلام |
| وفات | سال ۳۷ق |
| نحوه درگذشت | شهادت در میدان نبرد صفین |
| محل دفن | صفین |
| اطلاعات علمی | |
| شاگردان | سفیان ثوری |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | جهاد • نقل حدیث |
| علت شهرت | شهادت به حدیث غدیر در رحبه کوفه |
ابوفُضاله انصاری (ثابت بن عبید بنانی انصاری)، صحابی پیامبر صلی الله علیه و آله و از یاران امیرالمؤمنین علیه السلام از جمله راویان و شهادت دهندگان به حدیث غدیر در ماجرای احتجاج امیرالمؤمنین علیه السلام به حدیث غدیر در رحبه کوفه برشمرده شده است.
ابوفضاله یک فَارس (سوارکار ماهر) برشمرده شده که در جنگ بدر به همراه پیامبر صلی الله علیه و آله شرکت کرد. او پس از وفات پیامبر، از یاران نزدیک امیرالمؤمنین علیه السلام شد. ثابت در جنگ صفین در سال ۳۷ هجری نیز حضور داشت و در همان نبرد به شهادت رسید. او در کوفه سکونت داشت و به عنوان محدث (راوی حدیث) نیز شناخته میشد.
جایگاه: صحابی شهادتدهنده به حدیث غدیر
یکی از صحابه پیامبر صلی الله علیه و آله که حدیث غدیر را نقل کرده ابوفضاله انصاری برشمرده شده است.[۱] ابنعقده در کتاب الولایه[۲] و ابناثیر در اسد الغابة[۳] حدیث غدیر را در ماجرای احتجاج امیرالمؤمنین علیه السلام به حدیث غدیر در رحبه کوفه از اصبغ بن نباته نقل کردهاند، که از جمله کسانی که در مناشده حضرت به حدیث غدیر گواهی دادند ابوفضاله انصاری است. همچنین، قاضی بهلول بهجت زنگنهزوری در تاریخ آل محمد علیهم السلام او را در شمار راویان حدیث غدیر ذکر نموده است.[۴]
عبدالحسین امینی در الغدیر این روایت را از منابع بالا چنین نقل کرده است: «عن الأصبغ قال: نشد عليٌّ الناس في الرحبة: من سمِع النبيّ صلى الله عليه و سلم يوم غدير خُمّ ما قال إلّا قام، و لا يقوم إلّا من سمع رسول اللَّه صلى الله عليه و سلم يقول. فقام بضعة عشر رجلًا فيهم أبو أيّوب الأنصاريّ، و أبو عمرة بن عمرو بن محصن، و أبو زينب- بن عوف الأنصاري- و سهل بن حنيف؛ و خزيمة بن ثابت، و عبد اللَّه بن ثابت الأنصاريّ، و حُبشي بن جنادة السلولي، و عُبيد بن عازب الأنصاريّ، و النعمان بن عجلان الأنصاريّ، و ثابت بن وديعة الأنصاريّ، و أبو فضالة الأنصاريّ، و عبد الرحمن بن عبد ربّ الأنصاريّ، فقالوا: نشهد أنَّا سمعنا رسول اللَّه صلى الله عليه و سلم يقول: ألا من كنتُ مولاه فعليّ مولاه، اللّهمّ والِ من والاه، و عادِ من عاداه، و أحبَّ من أحبّه و أبغض من أبغضه، و أعن من أعانه؛ أصبغ بن نباته گفت: امیرالمؤمنین علی علیه السلام در میان مردم در رحبه کوفه مردم را قسم دادند و فرمودند: کسی که روز غدیر خم سخنان پیامبر خدا صلی الله علیه و آله را شنیده است، مگر اینکه بایستد؛ و کسی برنمیخیزد مگر اینکه سخنان پیامبر خدا صلی الله علیه و آله را شنیده باشد. چندین نفر برخاستند که از جمله آنها بودند: ابویوب انصاری، ابوعمرة بن عمرو بن محصن، ابوزینب بن عوف انصاری، سهل بن حنیف، خزیمه بن ثابت، عبدالله بن ثابت انصاری، حبشی بن جناده السلولی، عبید بن عازب انصاری، نعمان بن عجلان انصاری، ثابت بن ودیعه انصاری، ابو فضاله انصاری، و عبدالرحمن بن عبدرب انصاری. آنها گفتند: شهادت میدهیم که ما رسول خدا صلی الله علیه و آله را شنیدیم که فرمود: آگاه باشید هر که من مولای اویم، علی نیز مولای اوست. پروردگارا، دوستدار کسی باش که او را دوست بدارد و دشمن کسی باش که او را دشمن بدارد، و یاریکننده کسی باش که او را یاری کند».[۵]
جایگاه راوی
بهنقل از منابع، ثابت بن عبید بنانی انصاری، معروف به ابوفضاله، صحابی پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و از اصحاب امیرالمؤمنین علی علیهالسلام است.[۶] وی یک فَارس (سوارکار ماهر) برشمرده شده که در جنگ بدر به همراه پیامبر صلی الله علیه و آله شرکت کرد.[۷]
او پس از وفات پیامبر، از یاران نزدیک امیرالمؤمنین علیه السلام شد. ثابت در جنگ صفین در سال ۳۷ هجری نیز حضور داشت و در همان نبرد به شهادت رسید.[۸] او در کوفه سکونت داشت و به عنوان محدث (راوی حدیث) نیز شناخته میشد. از او روایاتی نقل شده است که توسط شخصیتهایی همچون حجاج بن أرطاة، سفیان ثوری، سعید بن مرزبان و دیگران روایت شده است.[۹]
جستارهای وابسته
پانویس
منابع
- أسد الغابة فی معرفة الصحابة؛ علی بن محمد جزری (عزالدین ابناثیر)، بیروت: دار الفکر، ۱۴۰۹ق.
- اصحاب امام علی علیه السلام؛ سید اصغر ناظمزاده قمی، قم: مؤسسه بوستان کتاب، ۱۳۸۷ش.
- تاریخ آل محمد علیهم السلام؛ قاضی بهلول بهجت زنگنهزوری، تهران: بنیاد بعثت، ۱۳۷۰ش.
- التبیین فی أصحاب الإمام أمیرالمؤمنین و الرواة عنه؛ عبدالحسین شبستری، قم: المکتبة التاریخیة المختصة، ۱۴۳۰ق.
- چکیده عبقات الانوار حدیث غدیر؛ میرحامد حسین کنتوری هندی، بهکوشش: محمدرضا شریفی و مرتضی نادری و سید علی میلانی، قم: عطر عترت، ۱۳۹۶ش.
- کتاب الولایة؛ احمد بن محمد کوفی (ابنعقده)، تحقیق: عبدالرزاق محمدحسین حرزالدین، قم: دلیل ما، ۱۴۲۴ق.