ابلاغ کامل ولایت از سوی پیامبر در خطبه غدیر

ابلاغ کامل ولایت از سوی پیامبر در خطبه غدیر
→ فراز قبلی    فراز بعدی ←
مشخصات فراز
موضوع	اعلام انجام وظیفه ابلاغ ولایت امیرالمؤمنین علیه السلام و اتمام حجت بر مخاطبان
مفاهیم	اتمام حجت؛ ادای وظیفه؛ تبلیغ ولایت؛ روشن‌سازی پیام؛ ابلاغ از طرف خداوند
منابع و پیوندها
آیات	مائده: ۶۷
روایات	پیامبر صلی الله علیه وآله: «أَلا وَ قَدْ أَدَّیْتُ، أَلا وَ قَدْ بَلَّغْتُ، أَلا وَ قَدْ أَسْمَعْتُ، أَلا وَ قَدْ أَوْضَحْتُ»

ابلاغ کامل ولایت از سوی پیامبر در خطبه غدیر از موضوعات خطبه غدیر است. پیامبر صلی الله علیه و آله در این فراز، با چهار عبارت «أدّیت»، «بلّغت»، «أسمعت» و «أوضحت»، انجام وظیفه، رساندن پیام، به گوش رساندن و روشن کردن آن را اعلام می‌کند. این عبارات در ادامهٔ معرفی جایگاه قرآن و اهل‌بیت علیهم السلام آمده‌اند و با تأکید بر الهی بودن پیام ولایت همراه‌اند.

در شرح این فراز، این اعلام به معنای اتمام حجت درباره ولایت امیرالمؤمنین علیه السلام دانسته شده است؛ یعنی پیامبر صلی الله علیه و آله، وظیفهٔ ابلاغ این فرمان را انجام داده و آن را برای مخاطبان بیان و روشن کرده است.

متن و ترجمه فراز

أَلا وَ قَدْ أَدَّیْتُ، أَلا وَ قَدْ بَلَّغْتُ، أَلا وَ قَدْ أَسْمَعْتُ، أَلا وَ قَدْ أَوْضَحْتُ. «آگاه باشید! وظیفه‌ام را ادا کردم. آگاه باشید! پیام را رساندم. آگاه باشید! به گوش شما رساندم. آگاه باشید! آن را روشن کردم.»

معنای عبارت‌های چهارگانه

این چهار عبارت، جنبه‌های مرتبطِ انجام وظیفهٔ ابلاغ را بیان می‌کنند:

• أدّیت: وظیفه‌ای را که بر عهده داشتم، ادا کردم.
• بلّغت: پیام را به مخاطبان رساندم.
• أسمعت: پیام را به گوش مخاطبان رساندم.
• أوضحت: موضوع را توضیح دادم و روشن کردم.

تکرار «ألا»، توجه مخاطبان را به هر یک از این اعلام‌ها جلب می‌کند. شریفی در شرح این بخش، مجموعهٔ این تعابیر را تأکیدی بر ابلاغ کامل و روشن پیام ولایت می‌داند.

ابلاغ ولایت و اتمام حجت

در این شرح، اتمام حجت با انجام مسئولیت پیامبر صلی الله علیه و آله در رساندن و توضیح فرمان الهی ارتباط دارد. پیام ولایت تنها اعلام نشده، بلکه به گوش مخاطبان رسیده و برای آنان روشن شده است.

بر این اساس، عبارت‌های چهارگانه، تأکیدی بر انجام وظیفهٔ پیامبرند؛ پذیرش و عمل مخاطبان به این پیام، مسئولیتی است که پس از ابلاغ بر عهدهٔ آنان قرار می‌گیرد.

ابلاغ از طرف خداوند

پس از اعلام انجام وظیفه، پیامبر صلی الله علیه و آله منشأ پیام را نیز بیان می‌کند: أَلا وَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ قالَ وَ أَنَا قُلْتُ عَنِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ؛ آگاه باشید! خداوند عزّوجل فرموده است و من از جانب خداوند عزّوجل بیان کرده‌ام.

این عبارت، ابلاغ ولایت را به فرمان خداوند نسبت می‌دهد. در شرح شریفی، تأکید بر این انتساب، یادآور آن است که پیامبر صلی الله علیه و آله، پیام ولایت را به‌عنوان مأموریت الهی به مردم رسانده است.

ارتباط با آیه تبلیغ

در خطبه غدیر، وظیفهٔ ابلاغ ولایت با آیه تبلیغ پیوند داده شده است. در این آیه آمده است: یَا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ؛ ای پیامبر! آنچه از سوی پروردگارت بر تو نازل شده است، ابلاغ کن.

در تفسیر این بخش از خطبه، اعلام «قد بلّغت» بیانگر انجام مأموریتی است که پیامبر صلی الله علیه و آله در آغاز خطبه، آن را به فرمان خداوند نسبت داده بود.

رساندن پیام غدیر به آیندگان

در شرح این فراز، ابلاغ روشن پیامبر صلی الله علیه و آله، الگویی برای انتقال پیام غدیر به دیگران دانسته شده است. بر این مبنا، تبلیغ باید به‌گونه‌ای انجام شود که پیام به مخاطب برسد و محتوای آن نیز برای او روشن شود؛ صرف بیان سخن، بدون توجه به شنیده شدن و فهم موضوع، هدف ابلاغ را کامل نمی‌کند.

فرمان رساندن پیام غدیر به غایبان و نسل‌های بعد، در بخش دیگری از خطبه مطرح شده است. بنابراین، مسئولیت انتقال پیام به آیندگان، از مجموع فرازهای خطبه فهمیده می‌شود و ترجمهٔ مستقیم چهار عبارت «أدّیت»، «بلّغت»، «أسمعت» و «أوضحت» نیست.

جستارهای وابسته

 •  آیه ۶۷ مائده و غدیر  •  حدیث ثقلین  •  ولایت ائمه علیهم السلام  •  خطبه غدیر

منابع

• الاحتجاج علی أهل اللجاج؛ احمد بن علی طبرسی، تحقیق: محمدباقر موسوی خرسان، مشهد: نشر المرتضی، ۱۴۰۳ق.
• شرح خطابه غدیر؛ محمدرضا شریفی، اصفهان: انتشارات نورالحیات، ۱۴۴۶ق.