ائمه علیهم السلام در حدیث قرطاس
ائمه علیهم السلام در حدیث قرطاس گزارشی در منابع امامیه درباره تصمیم پیامبر صلی الله علیه و آله برای ثبت مکتوب جانشینی امیرالمؤمنین و امامان پس از او در واپسین روزهای زندگی ایشان است. این گزارش در کتاب سلیم بن قیس نقل شده است.
زمینه تاریخی
در ماجراى حدیث قرطاس كه پيامبر صلى الله عليه و آله فرمودند: «كتفى بياوريد تا براى شما چيزى بنويسم كه بعد از من هرگز گمراه نشويد و اختلاف نكنيد»، عمر و همراهانش سر و صدا به راه انداختند و در اين ميان عمر گفت: آوردن كتف را رها كنيد، پيامبر هذيان مى گويد!! پيامبر صلى الله عليه و آله از اين سخن عمر غضب كرده فرمودند: مى بينم در حالى كه من زنده هستم با من مخالفت مى كنيد! پس بعد از مرگ من چه خواهيد كرد؟!
حضرت نوشتن كتف را رها كردند و مردم و آن منافقین برخاسته و از حضور پيامبر صلى الله عليه و آله رفتند و اميرالمؤمنين و حضرت زهرا و امام حسن و امام حسين عليهم السلام ماندند و به اشاره اميرالمؤمنين عليه السلام سلمان و ابوذر و مقداد نيز نرفتند.
پيامبر صلى الله عليه و آله فرمودند: برادرم، نشنيدى دشمن خدا چه گفت؟ جبرئيل كمى قبل از اين بر من نازل شد و به من خبر داد كه او سامرى اين امت و رفيقش (ابوبكر) گوساله آن است. همچنين جبرئيل به من دستور داد بنويسم آنچه مى خواستم در كتف بنويسم و اين سه نفر را بر آن شاهد بگيرم. برايم ورقه اى بياوريد.
کتابت نام دوازده امام
براى پيامبر صلى الله عليه و آله ورقه اى آوردند، و آن حضرت نام دوازده امام هدايت كننده بعد از خود را يكى يكى املا فرمودند و امیرالمؤمنين عليه السلام به دست خويش نوشتند، و در توصيف حضرت امام مهدى عليه السلام پر شدن زمين از عدالت را پس از پر شدن زمین در زمان غیبت این بزرگوار از ظلم و جور ذكر كردند، و اين در واقع خلاصه اى از غدير بود كه در اين سند ابدى ثبت شد. آنگاه فرمودند:
من شما را شاهد مى گيرم كه برادرم و وزيرم و وارثم و خليفه ام در امتم امیرالمؤمنين حضرت امام علی بن ابی طالب علیه السلام هستند، سپس امام حسن علیه السلام و بعد از ایشان امام حسين علیه السلام و بعد از آنان نُه نفر از فرزندان امام حسين علیهم السلام هستند. سپس فرمودند: من خواستم اين را بنويسم و سپس آن را به مسجد ببرم و عموم مردم را دعوت كنم و آن را برايشان بخوانم و آنان را شاهد بگيرم.
پیوند با واقعه غدیر
اين گونه بود كه يک بار در غدير و بار ديگر در خانه پيامبر صلى الله عليه و آله سند كتبى غدير نوشته شد، و آن اتمام حجت عظيم كه از فراز منبر غدير انجام گرفته بود، يک بار ديگر به صورت مكتوب حجت را بر همه تمام كرد، و اين گونه غدير از روز ۲۵ ذى القعدة در مدينه آغاز شد و تا روز شهادت پيامبر صلى الله عليه و آله ادامه يافت.[۱]
جایگاه گزارش در منابع
گزارش نام‌بردن از دوازده امام در این مدخل بر روایت کتاب سلیم بن قیس استوار است. این گزارش باید از نقل مشهور اصل واقعه قلم و کاغذ در منابع اهل‌سنت تفکیک شود؛ زیرا همه جزئیات این روایت در همه نقل‌های حدیث قرطاس یکسان نیست.
جستارهای وابسته
حدیث قرطاس • کتاب سلیم بن قیس هلالی • اعلان ولایت دوازده امام علیهم السلام • حدیث غدیر
پانویس
- ↑ كتاب سليم: احاديث ۱۱، ۲۷، ۴۹.
منابع
- اسرار آل محمد علیهم السلام؛ سلیم بن قیس هلالی، ترجمه اسماعیل انصاری زنجانی، قم: دفتر نشر الهادی، ۱۳۷۵ش.
- اولین میراث مکتوب از واقعه غدیر؛ محمدباقر انصاری، قم: انتشارات دلیل ما، ۱۳۸۷ش.