آیات ولایت در قرآن؛ آیه اکمال (کتاب)
آیات ولایت در قرآن؛ آیهٔ اکمال کتابی از سید محمد مرتضوی و یکی از مجلدات مجموعهٔ پنج‌جلدی آیات ولایت در قرآن است. این مجلد به بررسی آیهٔ اکمال دین، یعنی آیهٔ سوم سورهٔ مائده، و ارتباط آن با واقعهٔ غدیر و مسئلهٔ امامت و ولایت می‌پردازد.
نویسنده در این اثر، دیدگاه شیعه دربارهٔ دلالت آیهٔ اکمال بر ولایت امیرالمؤمنین علیه‌السلام را بررسی کرده و به شبهات ادبی، اسباب نزول، حدیثی، سیاسی و تاریخی دربارهٔ این آیه و واقعهٔ غدیر پاسخ می‌دهد.
نویسنده
سید محمد مرتضوی، متولد ۱۳۳۵ش در ابرسج شاهرود، پژوهشگر حوزهٔ قرآن، حدیث، امامت و تاریخ اسلام است. او پس از تحصیلات ابتدایی، در سال ۱۳۵۱ش وارد حوزهٔ علمیهٔ صالحیهٔ گرگان شد و سپس در حوزهٔ علمیهٔ مشهد و مدرسهٔ علمیهٔ نواب به تحصیل پرداخت.
وی در کنار تحصیلات حوزوی، تحصیلات دانشگاهی خود را نیز ادامه داد و در زمینهٔ قرآن، حدیث، امامت و معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام آثاری تألیف کرده است.
محتوای کتاب
این مجلد از مجموعهٔ آیات ولایت در قرآن در شش فصل تنظیم شده است:
- فصل اول: تقریر استدلال شیعه به آیهٔ اکمال؛ بررسی محتوای آیه، پایان‌یافتن بیان احکام اسلامی، زمان نزول آیه، مراسم غدیر خم، اعلام ولایت امیرالمؤمنین و شواهد تاریخی آن.
- فصل دوم: شبهات ادبی؛ بررسی شبهات مربوط به معنای واژهٔ «مولا» و پاسخ به دیدگاه‌هایی که آن را به معنای ولایت و رهبری نمی‌دانند.
- فصل سوم: شبهات اسباب نزول؛ بررسی ادعاهای مربوط به نزول‌نیافتن آیه در غدیر و پاسخ به شبههٔ ساختگی‌بودن روایات.
- فصل چهارم: شبهات حدیثی؛ بررسی حدیث غدیر، حدیث ثقلین، تواتر حدیث، تبریک‌گویی به امیرالمؤمنین، عمامه‌گذاری و احتجاج‌های مربوط به غدیر.
- فصل پنجم: شبهات سیاسی؛ بررسی رفتار صحابه، ماجرای سپاه اسامه، اقدامات مخالفان ولایت و جلوگیری از ثبت وصیت پیامبر.
- فصل ششم: شبهات تاریخی؛ بررسی ادعاهای تاریخی دربارهٔ غدیر، درخواست‌نکردن صحابه از پیامبر و بلافصل‌نبودن جانشینی.
اهمیت و کاربرد کتاب
این کتاب برای پژوهشگران قرآن و حدیث، غدیرپژوهان، مبلغان دینی و علاقه‌مندان به مباحث امامت و ولایت قابل استفاده است. ویژگی اصلی آن، تمرکز بر آیهٔ اکمال و بررسی شبهات گوناگون دربارهٔ ارتباط این آیه با واقعهٔ غدیر است.
آثار نویسنده
| آیات ولایت در قرآن؛ آیه اطاعت (کتاب) | اصول و روش‌ها در نظام تربیتی اسلام |
| نهضت کلامی در عصر امام رضا علیه‌السلام | ولایت‌عهدی امام رضا علیه‌السلام |
| مروری بر نهج‌البلاغه | حکمت عملی در نهج‌البلاغه |
| رسول اعظم صلی‌الله‌علیه‌وآله در نگاه امام علی علیه‌السلام | کلید موفقیت حضرت مهدی عجل‌الله‌تعالی‌فرجه |
| امیرالمؤمنین علیه‌السلام و مخالفان سیاسی او | آیندهٔ پیامبری |
| تلاش رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله در تثبیت رهبری امام علی علیه‌السلام | اهل‌بیت علیهم‌السلام در نگاه رسول اعظم صلی‌الله‌علیه‌وآله |
| نظر رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله دربارهٔ امام علی علیه‌السلام | غدیر چگونه فراموش شد؟ |
فهرست مطالب
- اشاره
- مقدمه
- دیدگاه‌های مسلمانان دربارهٔ امام‌شناسی
- پیامدهای غفلت از آیات امامت و ولایت در قرآن
- آیهٔ اکمال
فصل اول: تقریر استدلال شیعه به آیهٔ اکمال
- محتوای آیه
- پایان بیان احکام اسلامی در منابع اهل‌سنّت
- پایان بیان احکام اسلامی در منابع شیعه
- زمان نزول آیه
- نزول آیه در عرفات
- نزول آیه در شب جمعه
- برگزاری مراسم معرفی در غدیر خم
- شواهد وقوع مراسم غدیر
- محدثان، مورخان و مفسران اهل‌سنّت دربارهٔ غدیر
- احتجاج به حادثهٔ غدیر
- اعلام ولایت و جانشینی امیرالمؤمنین علیه‌السلام
- فهم صحابهٔ حاضر در غدیر
- عمامه‌گذاری امیرالمؤمنین
- مناشده به حدیث غدیر
- نزول عذاب آسمانی
- سروده‌های شاعران صحابی و تابعی
- دلالت حادثهٔ غدیر بر جانشینی از دیدگاه اهل‌سنّت
فصل دوم: شبهات ادبی
- مولا به معنای اولی نیست
- مولا به معنای متصرف نیست
- لزوم تغییر جمله
- پاسخ به شبهات ادبی
فصل سوم: شبهات اسباب نزول
- ادعای نزول‌نیافتن آیه در غدیر
- نقد روایات مخالف
- ادعای ساختگی‌بودن روایات
- پاسخ به شبهات اسباب نزول
فصل چهارم: شبهات حدیثی
- ادعای نصب‌نشدن امام علی علیه‌السلام در غدیر
- حدیث ثقلین
- تواتر حدیث غدیر
- کتاب‌شناسی حدیث «من کنت مولاه»
- اطلاق لقب وصی بر امیرالمؤمنین
- اطلاق لقب مولا بر امام علی علیه‌السلام
- تبریک‌گویی به امیرالمؤمنین
- عمامه‌گذاری امام علی علیه‌السلام
- نزول آیات ولایت
- اختلاف قرائت در آیهٔ تبلیغ
- نزول آیهٔ عذاب
- احتجاج به نصب در غدیر
- اعتراف صحابه
فصل پنجم: شبهات سیاسی
- پذیرش یا نپذیرفتن ولایت از سوی صحابه
- اعزام‌نشدن سپاه اسامه
- اقدامات مخالفان رهبری امام علی علیه‌السلام
- تضعیف فرماندهی
- تأخیر در حرکت سپاه
- جلوگیری از تدوین سند رسمی
- مبارزهٔ اصحاب با مخالفان وصیت
فصل ششم: شبهات تاریخی
- ادعای درخواست‌نکردن اصحاب از پیامبر
- بلافصل‌نبودن جانشینی
- بررسی آیات
- بررسی روایات
- بررسی ادلهٔ لغوی
- کلام پایانی
- فهرست منابع
کتاب‌های مرتبط
منابع
- آیات ولایت در قرآن؛ آیهٔ اکمال، نویسنده: سید محمد مرتضوی، از مجموعهٔ پنج‌جلدی آیات ولایت در قرآن.